از كوفه به مدينه تبعيد كند . مردم كوفه به زيد گفتند : « خدايت بيامرزد ! از پيش ما كجا مىروى درحالىكه يك صد هزار مبارز شمشيرزن از مردم كوفه و بصره و خراسان دارى كه آماده جنگ با بنى اميه و دفاع از تواند ، حال آن‌كه در مقابل ما ، اهالى شام جز عده كمى نيستند . » « 1 » براى ما اهميت دارد كه در بحث از قيام زيد بن على ، موضع عباسيان نسبت به اين حركت ، و ميزان تشابه و اختلاف بين اهداف و تعاليم دعوت عباسى و قيام زيد بن على را بررسى كنيم . زيد بن على سه اصل براى نهضت خود ترسيم كرد : اول اين‌كه ، امامت فقط در اولاد فاطمه عليها السّلام است ؛ دوم اين‌كه ، هر فاطمى زاهد و شجاعى كه خواستار امامت است ( خواه از اولاد حسن عليه السّلام و خواه از اولاد حسين عليه السّلام باشد ) پيروى از او واجب است ؛ سوم اين‌كه ، خروج دو امام در دو منطقه ، چنانچه در صفات و خصال شبيه باشند ، جايز و در اين صورت ، پيروى از هر دو واجب است . « 2 » مىتوان اصول سه‌گانه زيد را اصولى معتدل توصيف كرد . و اين در شرايطى بود كه دو دعوت علوى و عباسى براى كسب تأييد مسلمانان با يكديگر رقابت مىكردند . ازاين‌رو ، دعوت عباسى نيز موضع‌گيرى معتدلى با دعوت به « الرضا من آل محمد » اتخاذ كرد . آراى زيد نيز به اعتدال موصوف‌اند ، به گونه‌اى كه اين آراء به اصول اهل تسنن نزديك‌ترند تا اصول تشيع . « 3 » به نظر مىرسد اين اعتدال در شروط بيعتى كه زيد از مردم عراق مىگرفت آشكار است . زيد مىگفت : « ما شما را به كتاب خدا و سنت پيامبرش صلّى اللّه عليه و آله ، و نبرد با ستم‌گران و دفع ظلم از ضعيفان و بخشش به محرومان و تقسيم فىء مسلمانان ميان صاحبانش به مساوات ، و رد مظالم و خاموش كردن آتش فتنه و يارى اهل بيت در مقابل مخالفانى كه با ما دشمنى كردند و حق‌مان را نشناختند ، دعوت مىكنيم . » « 4 »

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 261 . ( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 349 / بغدادى ، الفرق بين الفرق ، ص 25 . ( 3 ) . . 535 . P ; malsI fO . lcycnE retrohS ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 267 .